Stop & Heal

Kwụsị egwuregwu vidiyo na-akwụsịghị akwụsị: nlaghachi sistemụ ụgwọ

E melitere: 2026-09-10 · 9 nkeji ọgụgụ · 61 nzọụkwụ

Mgbe ị kwụsịrị egwuregwu vidiyo na-akwụsịghị akwụsị, iwe na enweghị izu ike na-eru elu n'izu mbụ ma na-ala n'ime izu 2–4. Oge 'ihe niile adịghị atọ ụtọ' — nnabata ụgwọ na-alaghachi na nkịtị — na-adịkarị izu 2–4 tupu ndụ dị n'èzí ịntanetị amalitegharị ịbata.

Egwuregwu bụ ụgwọ e mere eme: ebumnuche doro anya, nzaghachi ozugbo, ọganihu e kwere nkwa. Ndụ n'ezie enweghị ike ịsọ ha mpi n'ụzọ ahụ — ruo mgbe sistemụ ụgwọ gị laghachiri na nkịtị, mmeri nkịtị amalitekwa ịbata ọzọ.

Usoro oge a na-eso nlaghachi ahụ: ụbọchị mbụ nke iwe, nlaghachi ụra, ịdị mma nke obi n'izu nke abụọ, na nlaghachi nwayọọ nwayọọ nke mmasị maka ebumnuche ndị dị n'èzí ịntanetị.

Nchịkọta nsogbu ịkwụsị

Ihe mgbaàmàMmaliteKacha njọNa-ala
IweỤbọchị 1Ụbọchị 3–7izu 2–4
Ịnọ nkịtị / enweghị mmasịỤbọchị 2Izu 2izu 3–6
Ebili ọchịchọỤbọchị 1Izu 1Na-ebelata n'ọnwa
Ụra na-alaghachi na nkịtịIzu 1–2 (uru)

Tụlee usoro oge nsogbu ịkwụsị 11 niile →

Usoro oge ọgwụgwọ ahụ gị

Isi nke 1

Ọchịchịrị

Ọdịda Dopamine Siri Ike · Ụbọchị 0–3

Ncheta Ngagharị na Ọzara Dopamine Awa 0–24

A na-anapụ ụbụrụ ụgwọ ọrụ na-agbanwe agbanwe, nzaghachi ngagharị na-achọ egwuregwu, ntọala dopamine na-adakwa.

  1. Awa 2
    Nchọ Nzaghachi Ngagharị

    N'awa àgwà ya nke egwuregwu, ụbụrụ na-akpali cortex ngagharị na striatum. A na-akpalite nzaghachi ngagharị nke mkpịsị aka gị na-eru na mouse, keyboard, ma ọ bụ controller na-akpaghị aka.

    Ihe akaebe dị mma
  2. Awa 4
    Ọzara Dopamine

    A na-egbochi nnyefe dopamine dị elu nke okirikiri ụgwọ ọrụ ngwa ngwa nke egwuregwu na-enye. Ọkwa dopamine dị n'ụzọ mesolimbic na-ada ruo n'ala; enweghị obi ụtọ miri emi, oghere, na enweghị ọṅụ na-amalite.

    Ihe akaebe dị mma
  3. Awa 6
    Akwara Ahụ Anya Na-ezu Ike

    Akwara ahụ ciliary nke enyo anya, nke gbanyụrụ site n'itinye uche nso (n'ihuenyo) mgbe niile, na-agbalị izu ike. Mgbanwe ntinye uche mberede a na-ebute obere isi ọwụwa nke ike ọgwụgwụ anya.

    Ihe akaebe dị mma
  4. Awa 12
    Shọk Eziokwu

    Mbufe site n'ọdịdị nke ụwa egwuregwu nke a hazichara, doro anya, ma dịkwa ọsọ ruo n'ọdịdị ụwa n'ezie nke dị nwayọọ ma na-enweghị nhazi na-emepụta mmetụta oghere n'uche (depersonalization/derealization).

    Ihe akaebe dị mma
  5. Awa 18
    Nteta Melatonin

    Ebe a gbochiri ntinye ìhè acha anụnụ anụnụ (ihuenyo) n'awa mgbede, akụrụ pineal na-amalite ịtọhapụ melatonin. A na-akpalite usoro okike maka ịrahụ ụra.

    Ihe akaebe dị mma
  6. Awa 24
    Mkpọtụ Uche (Mmetụta Tetris)

    Ụbụrụ na-akpọghachi okirikiri egwuregwu ọ hụrụ (ụzọ maapụ, akara nkà, mmetụta ụda) na cortex ile anya na ige ntị (ọnụnụ uche / Mmetụta Tetris).

    Ihe akaebe dị mma

Iwe Ọkụ nke Nkwụsị na Ígwé Ojii Uche Awa 24–78

Anhedonia na ike gwụrụ na-eru elu ugwu, ígwé ojii uche na-abata, mgbe ahụ ọchịchọ mgbapụ siri ike na-agbaji.

  1. Awa 30
    Anhedonia na Ike Gwụrụ

    N'ihi ntụ ntụ nke ihe nnabata dopamine, uche anaghị achọta uru ụgwọ ọrụ ọ bụla n'ihe omume anụ ahụ ma ọ bụ nke mmadụ. Ebili mmiri siri ike nke ike gwụrụ na-eru elu ugwu.

    Ihe akaebe dị mma
  2. Awa 36
    Anya Na-enweta Mmiri

    Ugboro ị na-akụ anya, nke belatara mgbe ị na-ele ihuenyo anya, na-alaghachi na nkịtị. Akụrụ anya mmiri na-eme ka elu anya nwee mmiri, anya kpọrọ nkụ na mmetụta ịgba ọkụ na-ebelata.

    Ihe akaebe dị mma
  3. Awa 42
    Cortisol Arịwoola Elu

    N'enweghị ngwá ọrụ nkasi obi na mgbapụ àgwà (egwuregwu), a na-atọhapụ cortisol site n'akụrụ adrenal. Iwe ọkụ dị mfe na ike na-eme.

    Ihe akaebe dị mma
  4. Awa 48
    Ígwé Ojii Uche

    N'ihi nnyefe dopamine belatara na cortex prefrontal, oge nlebara anya na-adị mkpụmkpụ, ígwé ojii ụbụrụ na-emekwa n'ọrụ uche dịka ịgụ akwụkwọ ma ọ bụ ide ihe.

    Ihe akaebe dị mma
  5. Awa 54
    Iche Echiche Karịrị Akarị (DMN)

    Ozugbo ntinye uche si n'èzí nke egwuregwu nke jupụtara uche kpamkpam apụọla, ụbụrụ na-atụgharị n'ime (DMN na-arụ ọrụ). Ịkwa ụta ndị gara aga na nchegbu ọdịnihu nwere ike ịbịa n'elu.

    Ihe akaebe dị mma
  6. Awa 60
    Mpị Nkụda Ụgha

    N'akwara ozi ngagharị nta dị n'ọnụ mkpịsị aka gị, a nwere ike ịhụ ịma jijiji ma ọ bụ mmechi na-abụghị nke ị chọrọ site n'àgwà ịpị mkpịsị ma ọ bụ ịpị mpị.

    Ihe akaebe na-atụ aro
  7. Awa 66
    Iche Ọrụ Ihu

    Ka ọchịchọ ịgbapụ n'ebe ndị mmadụ nọ na-adaru mba, ikpe ọmụma sitere n'ọrụ ụlọ akwụkwọ, ọrụ, na mmekọrịta e yigharịrị na ndụ n'ezie na-abịa n'uche.

    Ihe akaebe na-atụ aro
  8. Awa 72
    E Gbajiela Ọchịchọ Mgbapụ

    Ugboro na ike nke iwu striatal mgbali ike nke ụbọchị 3 mbụ — ọchịchọ imepe egwuregwu ma gwuo ya — na-amalite ibelata.

    Ihe akaebe dị mma
  9. Awa 78
    Ọkụkụ Obi Adajụọla

    Tachycardia na-adịgide adịgide (ọkụkụ obi ọsọ) nke egwuregwu asọmpi na-emepụta na-akwụsị. Ọkụkụ obi mgbe izu ike na-ala azụ n'ahịrị ahụike, nke kwụsiri ike.

    Ihe akaebe dị mma
Isi nke 2

Nsacha

Iji Nwayọọ nke Akwara Ozi · Ụbọchị 3–21

Iji Nwayọọ nke Akwara Ozi na Izu Ike Anụ Ahụ Ụbọchị 4–21

Akwara ahụ anya na-agbake, ihe owuwu ụra na-agbake, ọdịdị guzo ahụ na-akawanye mma, lobe prefrontal na-ewerekwa njikwa.

  1. Ụbọchị 4
    E Kpochapụla Ebe Dị Anya

    Nrụgide nke akwara ahụ ciliary nke na-eme ka enyo anya mechie na-atọhapụ kpamkpam. Usoro ntinye uche nke anya (accommodation) na-alaghachi na nkịtị, ile anya ebe dị anya na-adịkwa ọcha.

    Ihe akaebe dị mma
  2. Ụbọchị 5
    Àgwà Ụra Abawanyela

    Àgwà melatonin a tọhapụrụ site n'akụrụ pineal na-arị elu. Oge ọ na-ewe ka ị rahụ ụra (sleep latency) na-ada n'okpuru nkeji 30.

    Ihe akaebe dị mma
  3. Ụbọchị 6
    Ụra REM Alaghachila

    Oke ọkwa REM n'ụra abalị na-atọ ogologo. Ụbụrụ na-amalite okirikiri nrọ miri emi iji hazie ncheta gbagwojuru anya nke ụbọchị ma mee nhazigharị mmetụta uche.

    Ihe akaebe dị mma
  4. Ụbọchị 7
    Ihe Nnabata Dopamine Na-enwewanye Nghọta

    Ọnụọgụ ihe nnabata dopamine (D2) dị n'akpụkpọ sel na-arị elu. Ụbụrụ na-amalite ịnụ ihe ngosi dopamine ọbụna n'enweghị nkpali abụọ karịrị akarị.

    Ihe akaebe dị mma
  5. Ụbọchị 8
    Oge Nlebara Anya Na-atọ Ogologo

    Nhazi akwara ozi na netwọk nlebara anya fronto-parietal na-akawanye mma. Oge ị nwere ike iji gụọ akwụkwọ ma ọ bụ tinye uche n'otu isiokwu na-atọ ogologo nke ukwuu.

    Ihe akaebe dị mma
  6. Ụbọchị 9
    Injin Ncheta Na-arụ Ọrụ

    Ntọhapụ acetylcholine na hippocampus na-alaghachi na nkịtị. Ijide ozi ọhụrụ na ncheta na ọsọ icheta okwu na-amalite ịbawanye.

    Ihe akaebe dị mma
  7. Ụbọchị 10
    Ọkpụkpụ Azụ Na-ezu Ike

    A na-ekpochapụ lactic acid gbakọtara n'akwara ọkpụkpụ azụ na olu site n'ịnọdụ ala ehulata n'oche. Mgbu na-adịgide adịgide dị n'akwara trapezius na-ebelata.

    Ihe akaebe dị mma
  8. Ụbọchị 12
    Nghọta Oge Alaghachila Na Nkịtị

    Ebe nghọta oge nke ụbụrụ (basal ganglia), nke maara okirikiri ụgwọ ọrụ ngwa ngwa n'ime sekọnd, na-eji nwayọọ. A na-anụ ọsọ nnyefe nke ndụ kwa ụbọchị dịka nke nkịtị.

    Ihe akaebe dị mma
  9. Ụbọchị 13
    Nteta Mmekọrịta Mmadụ

    Ka ike ọgwụgwụ ihuenyo na ịwapụ onwe onye na ndị mmadụ na-ebelata, ogologo oge ile mmadụ anya na mkparịta ụka na-atọ ogologo, ihe mgbaàmà nchegbu mmekọrịta mmadụ na-alakwa azụ.

    Ihe akaebe na-atụ aro
  10. Ụbọchị 14
    Ike Uche Meriri Striatum

    Ụzọ axon n'etiti cortex prefrontal nke ụbụrụ dị n'ihu na striatum mgbali ike na-esiwanye ike. Ike uche na-egbochi mgbali ike n'ụzọ dị mfe.

    Ihe akaebe dị mma
  11. Ụbọchị 15
    Ọṅụ nke Ihe Ndị Dị Mfe

    Omume dị mfe (ijeje, isi nri) na-amalite imepụta ntọhapụ dopamine dị ọcha na striatum. Obi ụtọ okike na-alaghachi.

    Ihe akaebe dị mma
  12. Ụbọchị 16
    Ịgbanwe Ọrụ Adịla Mfe

    Nguzogide uche na ọgwụgwụ ike uche a na-enwe mgbe ị na-esi n'otu ọrụ gaa na nke ọzọ na-ebelata. A na-arụcha ọrụ kwa ụbọchị n'ụzọ dị mfe karịa.

    Ihe akaebe dị mma
  13. Ụbọchị 17
    Nri Nri Adịla Ndụ

    Peristalsis afọ (mmegharị) nke ịnọdụ ala mgbe niile mere ka ọ jiri nwayọọ na-agba ọsọ. Afọ ntachi, afọ ịkụ, na mkpesa gas na-ala azụ.

    Ihe akaebe dị mma
  14. Ụbọchị 19
    Ndụ Okike

    Ụbụrụ achọghị nkpali anya karịrị akarị ahụ sitere n'egwuregwu ka ọ nọrọ na nche. Ìhè okike na gburugburu ezuola iji mee ka uche dị ọcha.

    Ihe akaebe dị mma
  15. Ụbọchị 21
    E Gbajiela Àgwà Okirikiri

    Okirikiri nzaghachi akwara ozi nke ịnọdụ ala na kọmpụta/console na-akpaghị aka mgbe ị rutere n'ụlọ ma ọ bụ mgbe ike gwụrụ gị na-adaru mba nke ukwuu.

    Ihe akaebe dị mma

Ihe fọdụrụ na usoro oge ahụ dị na ngwa ahụ

+31 nzọụkwụ ọzọ

Nweta ngwa ahụ ka ị hụ ihe fọdụrụ

Ihe na-enyere aka n'ezie

Ajụjụ ndị a na-ajụkarị

A̱ kwadoro nsogbu egwuregwu vidiyo n'ụzọ gọọmentị?

Ee — WHO tinyere nsogbu egwuregwu na ICD-11. Ụdị ya bụ: njikwa emebiri emebi, ibu ụzọ karịa ihe ndị ọzọ, ịga n'ihu na-egwu n'agbanyeghị mmerụ.

Ogologo oge ole ka oge 'ihe niile adịghị atọ ụtọ' na-adị?

Ọ na-abụkarị izu 2–4. Ọ na-ala ka nnabata ụgwọ na-alaghachi na nkịtị; ịnọ nkịtị bụ sistemụ ahụ na-edozigharị onwe ya.

Ènwere m ike ịmalitegharị igwu egwuregwu nwayọọ?

Ụfọdụ nwere ike mgbe ogologo nlaghachi gasịrị; ụfọdụ enweghị. Kpebie mgbe ụbọchị 90 gasịrị, ọ bụghị n'izu mbụ.

Awa ole nke egwuregwu vidiyo dị ukwuu?

Awa naanị anaghị akọwa nsogbu ahụ — ihe WHO chọrọ bụ njikwa emebiri emebi, egwuregwu ibu ụzọ karịa ihe niile ọzọ, na ịga n'ihu n'agbanyeghị mmerụ, ruo ọnwa 12 gbagoro. Enyo bara uru: gịnị ka egwuregwu na-ewepụ, ị̀ nwekwara ike ịkwụsị mgbe i kpebiri?

Gịnị mere iwe na enweghị izu ike ji ejide m mgbe m kwụsịrị egwuregwu?

Ọ dị ka nsogbu ịkwụsị: a zụrụ sistemụ ụgwọ gị ka ọ na-anata nzaghachi mmeri mgbe niile, enweghị ya na-apụta dịka iwe. Ọ na-eru elu n'izu mbụ ma na-ala n'ime izu 2–4.

Ènwere m ike ịlaghachi n'igwu egwuregwu nwayọọ?

Ụfọdụ nwere ike, ụfọdụ enweghị — eziokwu ya bụ na ị gaghị amata n'izu mbụ. Kpebie mgbe nlaghachi ụbọchị 90 gasịrị, ọ bụrụkwa na ị nwaa ya, kwuo iwe tupu ị malite, ọ bụghị mgbe ị na-egwu.

Gịnị ka m ga-eji jupụta awa egwuregwu ahụ?

Jupụta oge ahụ kpọmkwem, ọ bụghị 'ndụ n'ozuzu ya': uhuruchi chọrọ atụmatụ (egwuregwu ahụ ike, ndị mmadụ, nka ọganihu ya pụtara ìhè). Mmega ahụ na-eme ka nlaghachi dopamine dị ọsọ karịa ihe ọ bụla ọzọ.

Nsogbu egwuregwu vidiyo ọ̀ bụ ezigbo nyocha ọrịa?

Ee — WHO tinyere ya na ICD-11 na 2019. Nke ahụ apụtaghị na onye ọ bụla na-egwu nke ukwuu nwere ya; ọ pụtara na a matara ụdị njikwa emebiri emebi ahụ ma nwee ike ịgwọ ya, ọ ka na site n'ụzọ CBT.

Ntuziaka ndị metụtara ya

Maka nkeji ndị siri ike

Isi mmalite & ọgụgụ ndị ọzọ

Otu e si wuo ntuziaka a — isi mmalite na ọkwa ihe akaebe →

Ntuziaka a bụ ozi mmụta izugbe esi n'akwụkwọ ahụike ọha. Ọ bụghị ndụmọdụ ahụike, nyocha ọrịa ma ọ bụ ọgwụgwọ. Nsogbu na-eso ịkwụsị mmanya na ụfọdụ ọgwụ ike (withdrawal) nwere ike ịdị ize ndụ — gwa ọkachamara ahụike okwu tupu ị kwụsị.