Báwo ni àìsàn ìdáwọ́ nikotíìnì ṣe ń pẹ́ tó?

Àìsàn ara ga jù ní nǹkan bí ọjọ́ 3, ó sì ń parẹ́ púpọ̀ láàrin ọ̀sẹ̀ 2–4. Ìtara ọkàn lè máa dún fún ọ̀pọ̀ oṣù, ṣùgbọ́n ó ń dé bí ìgbì kúkúrú, kì í ṣe ìkìmọ́lẹ̀ tí kò dá dúró.

Ṣé ó ti pẹ́ jù láti dáwọ́ dúró bí mo bá ti ń mu sìgá fún ọ̀pọ̀ ọdún?

Rárá. Láàrin ọdún kan, ewu ìkọlù ọkàn rẹ dínkù gidigidi; láàrin ọdún 10–15, ọ̀pọ̀ ewu ń sún mọ́ ti ẹni tí kò mu sìgá rí. Ara ń tún ara rẹ̀ ṣe ní ọjọ́ orí èyíkéyìí.

Ṣé mímu vape kà sí ìdáwọ́dúró?

Vape ń mú kí ìgbẹ́kẹ̀lé nikotíìnì wà láàyè. Àwọn kan lò ó bí àtẹ̀gùn, ṣùgbọ́n ìlà àkókò yìí bẹ̀rẹ̀ nígbà tí nikotíìnì bá dúró — láti sìgá tàbí vape ìkẹyìn rẹ.

Ṣé màá sanra bí mo bá dáwọ́ sìgá dúró?

Ọ̀pọ̀ ènìyàn ń fi kg 2–5 kún ara, pàápàá ní oṣù mẹ́ta àkọ́kọ́ — nikotíìnì ni ó ń mú kí ìjẹunjẹ ara yára, ó sì ń pa ojúkòkòrò oúnjẹ lára. Ó ṣeé ṣàkóso: èròjà protein ní àárọ̀, ìrìn lẹ́yìn oúnjẹ, kí o sì rántí pé ìṣirò ìlera ṣì fi ìdáwọ́dúró lélẹ̀ ju gbogbo rẹ̀ lọ.

Báwo ni ìgbì ìtara sìgá kan ṣe ń pẹ́ tó?

Ìgbì ìtara kọ̀ọ̀kan sábà máa ń kọjá láàrin ìṣẹ́jú 3–20 yálà o mu sìgá tàbí o kò mu. Wọ́n ń dé kété kété: ìjà ojoojúmọ́ ní ọ̀sẹ̀ 1 di ìró tí ó ṣọ̀wọ́n ní oṣù 2.

Kí ló dé tí mo fi ń wúkọ̀ sí i lẹ́yìn ìdáwọ́dúró?

Àwọn cilia rẹ — irun kékeré tí ó ń gbá ojú-ọ̀nà afẹ́fẹ́ rẹ — ń jí, wọ́n sì ń kó tar àti ìkọ̀ tí ó ti kójọ fún ọ̀pọ̀ oṣù jáde. Ìkọ́ tí ó pọ̀ sí i fún ìgbà díẹ̀ ní àwọn ọ̀sẹ̀ àkọ́kọ́ sábà jẹ́ àmì àtúnṣe, kì í ṣe ìbàjẹ́.

Ṣé dídá dúró pátápátá lẹ́ẹ̀kan náà tàbí dídín kù díẹ̀díẹ̀ ló sàn?

Ẹ̀rí tẹ̀ síwájú díẹ̀ fún ọjọ́ ìdáwọ́dúró tí a yàn pẹ̀lú ìdúró pátápátá, pàápàá pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn (ìrọ́pò nikotíìnì tàbí oògùn ń sọ àṣeyọrí di ìlọ́po méjì). Dídín kù díẹ̀díẹ̀ ń ṣiṣẹ́ fún àwọn kan, ṣùgbọ́n dídín kù tí kò ní ọjọ́ ìparí sábà máa ń di àìdáwọ́dúró.

Ṣé sìgá kan lẹ́yìn ìdáwọ́dúró ba gbogbo nǹkan jẹ́?

Rárá — ara rẹ pa ìwòsàn tí ó ti jèrè mọ́. Ṣùgbọ́n ọ̀kan fẹ́rẹ̀ẹ́ máa pe èkejì wá nígbà gbogbo, nítorí náà mú un gẹ́gẹ́ bí àmì pàtàkì: mọ ohun tí ó fà á, bẹ̀rẹ̀ lẹ́ẹ̀kan sí i lọ́jọ́ kan náà, kí o sì di àlàfo náà kíákíá.

Dáwọ́ sìgá dúró: ìlà àkókò ìmúláradá ara rẹ

A ṣàtúnṣe: 2026-07-25 · 9 ìṣẹ́jú ìkàwé · 64 àmì ìlọsíwájú

Àìsàn ìdáwọ́ nikotíìnì ga jù ní nǹkan bí ọjọ́ 3, ó sì ń parẹ́ púpọ̀ láàrin ọ̀sẹ̀ 2–4. Ìgbì ìtara kọ̀ọ̀kan ń kọjá láàrin ìṣẹ́jú 3–20; ìmúláradá ìlù ọkàn ń bẹ̀rẹ̀ ìṣẹ́jú 20 lẹ́yìn sìgá ìkẹyìn rẹ, ní ọjọ́ 1 sì ni carbon monoxide inú ẹ̀jẹ̀ rẹ yóò ti lọ.

Ìṣẹ́jú 20 lẹ́yìn sìgá ìkẹyìn rẹ, ara rẹ ti bẹ̀rẹ̀ sí í tún ara rẹ̀ ṣe. Ìlù ọkàn rẹ balẹ̀, àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ rẹ tú sílẹ̀, láàrin ọjọ́ kan sì ni carbon monoxide tí ó wà nínú ẹ̀jẹ̀ rẹ yóò ti lọ. Ọ̀pọ̀ ènìyàn kì í rí ìlọsíwájú tí ojú kò lè fojú rí yìí — ìdí gan-an nìyí tí ìdáwọ́dúró fi ń rí bí pípàdánù nǹkan dípò ìwòsàn.

Ìlà àkókò tí ó wà nísàlẹ̀ ya àwòrán ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀ nínú ara rẹ láti ìṣẹ́jú 20 àkọ́kọ́ dé ọdún 15 lẹ́yìn ìdáwọ́dúró, gẹ́gẹ́ bí àwọn ìwé ìlera gbogbo ènìyàn (CDC, WHO, US Surgeon General) ṣe sọ. Àmì ìlọsíwájú kọ̀ọ̀kan ní ìpele ẹ̀rí kí o lè mọ bí ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ náà ṣe lágbára tó.

Àìsàn ìdáwọ́dúró ní ojú kan

Àmì àìsàn	Ó bẹ̀rẹ̀	Ó ga jù	Ó ń rọ̀
Ìgbì ìtara	ìṣẹ́jú 30–wákàtí 2	Ọjọ́ 1–3	ọ̀sẹ̀ 2–4
Ìbínú àti àìlèsinmi	Ọjọ́ 1	Ọjọ́ 3	ọ̀sẹ̀ 2–4
Ojúkòkòrò oúnjẹ pọ̀ sí i	Ọjọ́ 1–2	Ọ̀sẹ̀ 1–2	~Ọ̀sẹ̀ 6
Ìdàrú oorun	Alẹ́ 1	Ọ̀sẹ̀ 1	ọ̀sẹ̀ 2–3
Ìkọ́ ìmúláradá	Ọ̀sẹ̀ 1	Ọ̀sẹ̀ 1–3	oṣù 1–9

Fi gbogbo ìlà àkókò ìdáwọ́dúró 11 wé ara wọn →

Ìlà àkókò ìmúláradá ara rẹ

Orí 1

Ìwẹ̀nùmọ́ Ara

Ìbáradé kíákíá · Ọjọ́ 0–10

Ìwẹ̀nùmọ́ Sẹ́ẹ̀lì àti Ìtura Iṣan-Ẹ̀jẹ̀ Wákàtí 0–4

Ìmúgbóná nicotine ń rẹ̀wẹ̀sì, àwọn iṣan-ẹ̀jẹ̀ sì ń tura.

Ìṣẹ́jú 20
Ìtura Ọkàn àti Iṣan-Ẹ̀jẹ̀
Ipa ìhámọ́ iṣan-ẹ̀jẹ̀ ń parẹ́; ìlù ọkàn àti ìfúnpá padà sí déédéé, ọwọ́ àti ẹsẹ̀ rẹ sì ń gbóná.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Ìṣẹ́jú 30
Ìdínkù Adrenaline
Adrenaline bẹ̀rẹ̀ sí í dín kù; ara rẹ ń yí padà sí ipò 'ìsinmi-àti-ìdàrọ̀'.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Wákàtí 1
Ìfúnni-Oxygen Sẹ́ẹ̀lì
Carbon monoxide bẹ̀rẹ̀ sí í dín kù; agbára hemoglobin láti gbé oxygen ń pọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Wákàtí 2
Ìmúṣiṣẹ́ Kídìnrín àti Ẹ̀dọ̀
Ìdajì-ayé nicotine jẹ́ nǹkan bí wákàtí 2; iye tó wà nínú ẹ̀jẹ̀ rẹ dín kù ní nǹkan bí 50%.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Wákàtí 4
Ìdọ́gba Hormone Ìdààmú
Cortisol àti ACTH ń yípadà; ara rẹ ń kọ́ láti kọ́ kẹ́mísítírì tirẹ̀.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu

Ìfúnni-Oxygen àti Ìdínkù Ẹrù Ọkàn Wákàtí 8–12

A ń mú àwọn gáàsì olóró kúrò, ọkàn sì ń tura.

Wákàtí 8
Ìkún Oxygen Ń Pọ̀ Sí I
Carbon monoxide dín kù ní ìdajì; mitochondria rẹ ń ṣe ATP púpọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Wákàtí 12
Ìtura Iṣan Ọkàn
Carbon monoxide dín kù dé ìpele ẹni tí kò mu sìgá; ẹrù iṣẹ́ ọkàn rẹ ń rọrùn.
Ẹ̀rí tí ó lágbára

Ìyọkúrò Kẹ́mìkà àti Ìjìnnìjìnnì Wákàtí 12–36

Bí nicotine ṣe ń tán, ọpọlọ ń bára dé.

Wákàtí 16
Ìwádìí Metabolic
Ẹ̀dọ̀ ti mú ọ̀pọ̀ nicotine kúrò; àwọn peptide ìfẹ́-oúnjẹ ń yípadà.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Wákàtí 20
Ìdínkù Cotinine
Cotinine bẹ̀rẹ̀ sí í dín kù (ìdajì-ayé ~wákàtí 16–20).
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Wákàtí 24
Nicotine Ṣíṣiṣẹ́ Òdo
Nicotine ọ̀fẹ́ dín kù dé ìpele tí a kò lè wọ̀n; àwọn cilia bẹ̀rẹ̀ sí í ru.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Wákàtí 30
Ìlù Ọkàn Ń Lọ́ra
Ìlù ọkàn ìsinmi rẹ ń rọlẹ̀ sí ààlà ìlera; àárẹ̀ díẹ̀ ṣeéṣe.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Wákàtí 36
Ìṣàn Ẹ̀jẹ̀ Ọpọlọ Ń Pọ̀ Sí I
Ìṣàn ẹ̀jẹ̀ sí ọpọlọ ń pọ̀ sí i; ó lè fa orí-fífọ́ ìgbà díẹ̀.
Ìtọ́kasí lásán

Ìjídìde Ìmọ̀lára àti Ìsọjí Iṣan-Ara Wákàtí 36–72

Àwọn ìmọ̀lára ń jí, ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ sì ń dé orí rẹ̀.

Wákàtí 42
Ìmúpadà Oorun REM
Bí acetylcholine ṣe ń dọ́gba, REM ń gùn; o lè ní àwọn àlá tó ṣe kedere.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Wákàtí 48
Ìtọ́wò àti Òórùn
Àwọn olùgbà òórùn àti ìtọ́wò rẹ bẹ̀rẹ̀ sí í sọjí.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Wákàtí 54
Ìru Iṣan-Ara Aládàáni
Ìgbì ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ máa ń pẹ́, ní ti ẹ̀dá, ìṣẹ́jú 3–5 lóde.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Wákàtí 60
Ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ Ṣúgà
Ṣúgà ẹ̀jẹ̀ dín kù díẹ̀; ìfẹ́ fún nǹkan dídùn ń pọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Wákàtí 66
Glutathione Ń Pọ̀ Sí I
Ìdààmú oxidative dín kù; glutathione, antioxidant pàtàkì rẹ, ń pọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Wákàtí 72
Orí Kíákíá àti Ìtura Bronchi
Ìyọkúrò dé orí rẹ̀; àwọn bronchiole ń tura, iye afẹ́fẹ́ sì ń pọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó lágbára

Àtúnṣe Ara àti Ìsọjí Ẹ̀ran Ọjọ́ 4–10

Ìwòsàn tó lágbára ní ìpele ẹ̀ran.

Ọjọ́ 4
Ìwọ̀n Olùgbà Ń Dín Kù
Ìwọ̀n gíga àwọn olùgbà nicotine (nAChRs) ń dín kù.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 5
Ìsàn Ẹ̀jẹ̀ Ẹ̀rẹ̀kẹ́ àti Ẹnu
Ìsàn ẹ̀jẹ̀ kékeré ẹ̀rẹ̀kẹ́ padà sí déédéé; agbára-àbò ẹnu ń lágbára sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 6
Ìlù Ìfun
Ètò iṣan-ara ìfun mú ìlù àdánidá rẹ̀ padà.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 7
Gbígba Ẹ̀dọ̀fóró
Àwọn cilia tó jí ń gbá tar àti ìtọ́ kúrò (ikọ́ lè pọ̀ sí i).
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 8
Ìtura Amygdala
Ìdáhùn àṣejù sí àwọn amúnilọ́kànjà (kọfí, ìdààmú) ń dín kù.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 9
Awọ àti Collagen
Ìṣàn ẹ̀jẹ̀ lábẹ́ awọ ń pọ̀ sí i; a ń ru ìṣẹ̀dá collagen sókè.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 10
Ìsọdọ̀tun Ẹ̀dọ̀fóró Jinlẹ̀
Ìpààrọ̀ gáàsì nínú alveoli ń rọrùn sí i; ẹ̀ran náà ń tún ara rẹ̀ kọ́.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu

Orí 2

Ìsọdọ̀tun Iṣan-Ara

Ìlà-fífẹ̀ àti àtúnṣe dopamine · Ọjọ́ 10–Oṣù 3

Àṣeyọrí Iṣan-Ẹ̀jẹ̀ àti Ìbáradé Ọjọ́ 10–21

Agbára ara ń sunwọ̀n sí i, àwọn olùgbà nicotine sì ń padà sí déédéé.

Ọjọ́ 14
Ìmúpadà Ètò Ìsàn Ẹ̀jẹ̀
Ìsàn ẹ̀jẹ̀ ń sunwọ̀n sí i; àwọn iṣan kì í rẹ̀ kánkán.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 11
Ìgbé Oxygen Ní Orí Rẹ̀
Carbon monoxide ti parẹ́ pátápátá; hemoglobin ń gbé oxygen ní agbára kíkún.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Ọjọ́ 12
Ìfúnni-Ẹ̀jẹ̀ Ẹ̀rẹ̀kẹ́
Ìsàn ẹ̀jẹ̀ kékeré periodontal ń sunwọ̀n; ẹ̀rẹ̀kẹ́ rẹ ń ní ìlera sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 13
Ìmí Lábẹ́ Ìsapá
Bí àwọn bronchi ṣe ń tura, ìmí-kúkúrú nígbà ìsapá díẹ̀ ń dín kù.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 15
Ọwọ́ àti Ẹsẹ̀ Ń Gbóná
Ìsàn ẹ̀jẹ̀ ìta ń padàbọ̀sípò; orí ìka rẹ ń gbóná.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 16
Agbára-Àbò Ń Padàbọ̀sípò
Iṣẹ́ sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ funfun padà sí déédéé; ìdènà àrùn ń pọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 18
Ìdọ́gba Ìtọ́wò àti Ìfẹ́-Oúnjẹ
Àwọn olùtọ́wò rẹ ń dàgbà; oúnjẹ ń tẹ́ ọ lọ́rùn sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 20
Àwọ̀ Awọ Ń Sọjí
Ìfúnni-oxygen awọ ń pọ̀ sí i; ìrísí rẹ ń sunwọ̀n.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 21
Àwọn Olùgbà Nicotine Ti Padà Sí Déédéé
Àwọn nAChRs àṣejù padà sí déédéé lọ́pọ̀lọpọ̀. Ètò dopamine ni ó tẹ̀lé.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu

Ìtúnkọ́ Iṣan-Ara (Ìlà-fífẹ̀) Ọjọ́ 28–45

Bí ọpọlọ ṣe ń tún dopamine tirẹ̀ kọ́, o lè ní ìmọ̀lára ìsàlẹ̀.

Ọjọ́ 28
Ìbẹ̀rẹ̀ Ìlà-fífẹ̀
Ìmọ̀lára olùgbà kéré; ìmọ̀lára òfo (anhedonia) lè dé.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 32
Ibùdó Ìfẹ́-inú Ń Lágbára
Àwọn olùgbà D2 ń ní ìmọ̀lára sí i; ìdarí prefrontal ń pọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 38
Ìdọ́gba Endorphin
Beta-endorphin àdánidá padà sí déédéé; ààlà ìrora rẹ ń pọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 24
Àṣeyọrí Ìsàn Ẹ̀jẹ̀
Ìsàn ẹ̀jẹ̀ ń sunwọ̀n gan (ìlànà ọ̀sẹ̀ 2–12 bẹ̀rẹ̀).
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Ọjọ́ 30
Ìtura Ikọ́
Bí àwọn cilia ṣe ń padàbọ̀sípò, ìtọ́ àti ikọ́ ń dín kù.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 35
Ìdààmú Ń Dín Kù
Nínú àwọn tó dáwọ́ dúró, ìdààmú ìpìlẹ̀ ń dín kù lọ́nà tó hàn ní ọ̀sẹ̀ díẹ̀.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Ọjọ́ 42
Ìforítì Ara
Oxygen àti ìsàn ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ sí i ń gbé ìforítì rẹ sókè.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu

Ìjídìde àti Ìdúróṣinṣin Dopamine Ọjọ́ 45–90

Ìdùnnú àdánidá ń padà, ìlà-fífẹ̀ sì ń parí.

Ọjọ́ 45
Ìṣẹ̀dá Dopamine Àdánidá
Tyrosine hydroxylase ń ṣiṣẹ́; ọpọlọ ń ṣe dopamine tirẹ̀.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 60
Ìdúróṣinṣin Ìlànà Oorun
Serotonin/acetylcholine tún dọ́gba; REM ń gùn.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 50
Ìdọ́gba Ìfúnpá
Ìfúnpá ìsinmi ń rọlẹ̀ sí ààlà ìlera.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 55
Ìrántí àti Ìfarabalẹ̀
Ìṣàn ẹ̀jẹ̀ ọpọlọ ń pọ̀ sí i; ìfarabalẹ̀ àti ìrántí ń mú.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 65
Agbára-Àbò Ń Lágbára
Ìdènà àrùn àti ìwòsàn ọgbẹ́ ń sunwọ̀n gan.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 72
Collagen Awọ
Ìṣẹ̀dá collagen ń yára; awọ ní ìdúróṣinṣin àti ìmọ́lẹ̀ sí i.
Ìtọ́kasí lásán
Ọjọ́ 82
Oorun Jinlẹ̀
Ìlànà oorun ń dàgbà; oorun jinlẹ̀ tó ń tù ni ń pọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 90
Òpin Ìlà-fífẹ̀
Àwọn ọ̀nà ẹ̀bùn dopamine ti padàbọ̀sípò lọ́pọ̀lọpọ̀.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu

Orí 3

Ìmúpadà Ètò Ara

Àpáta jẹjẹrẹ · Oṣù 3–Ọdún 15

Ìpele Gíga Ẹ̀jẹ̀ àti Iṣan-Ara Aládàáni Oṣù 3–6

Ẹ̀jẹ̀ ń sọjí, ìforítì ìdààmú sì ń pọ̀ sí i.

Oṣù 4
Ìsọdọ̀tun Kíkún Sẹ́ẹ̀lì Ẹ̀jẹ̀ Pupa
Àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa ń wà láàyè ~ọjọ́ 120; a ṣe ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn láìsí èéfín.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Oṣù 5
Nitric Oxide àti Endothelium
Ìṣẹ̀dá NO padà sí déédéé; ìrọ̀ iṣan-ẹ̀jẹ̀ ń sunwọ̀n.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọjọ́ 110
Iṣẹ́ Ẹ̀dọ̀fóró Ń Pọ̀ Sí I
Agbára ẹ̀dọ̀fóró (FEV1) ń pọ̀ sí i gan (ìlànà oṣù 3–9).
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Ọjọ́ 135
Ìfèsì àti Ìmí-Kúkúrú Ń Rọrùn
Bí àwọn cilia ṣe ń dàgbà, ìmúkúrò ìtọ́ padà sí déédéé, ìfèsì sì ń rẹ̀wẹ̀sì.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Oṣù 6
Ìṣàkóso Ìdààmú
Ìfarada láìsí nicotine ń dé; ìdáhùn cortisol rẹ ń dọ́gba.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu

Ààbò Ẹ̀dọ̀fóró àti Àtúnṣe Epigenetic Oṣù 6–Ọdún 1

Àpáta ẹ̀dọ̀fóró ń dá, a sì ń tún ìbàjẹ́ ìdílé-ìní ṣe.

Oṣù 9
Ìmúpadà Kíkún Cilia
Àwọn cilia nínú bronchi tún dàgbà pátápátá; ìsẹ́ ń ṣiṣẹ́ ní agbára kíkún.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Oṣù 7
Ìlera Ẹnu àti Eyín
Ewu àrùn ẹ̀rẹ̀kẹ́ dín kù; ìmí rẹ ń tuntun.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Oṣù 10
Methylation DNA
A ń tún apá kan ìbàjẹ́ epigenetic ṣe; àwọn jíìnì ààbò ń jí.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu

Àpáta Ọkàn àti Iṣan-Ẹ̀jẹ̀ Ọdún 1–3

Àwọn ewu ọkàn àti iṣan-ẹ̀jẹ̀ ń dín kù kíákíá.

Ọdún 1
Ewu Coronary Dín Kù Ní Ìdajì
Ìkójọ plaque ń lọ́ra; ewu ìkọlù ọkàn dín kù ní ~50%.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Ọdún 1.5
Ìrọ̀ Iṣan-Ẹ̀jẹ̀
Àtúnṣe endothelial ń dàgbà; àwọn iṣan ní ìrọ̀ àti ìlera sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọdún 2
Ewu Ìkọlù-Ọpọlọ Ń Dín Kù
Ìṣàn ẹ̀jẹ̀ ń sún mọ́ ìpò pípé; ewu ìdìdì ẹ̀jẹ̀ dín kù.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ọdún 3
Ewu Ìkọlù Ọkàn Ń Dín Kù
Ewu coronary ń sún mọ́ ti ẹni tí kò mu sìgá lọ́nà tó hàn.
Ẹ̀rí tí ó lágbára

Òmìnira Kúrò Nínú Jẹjẹrẹ Ọdún 5–15

Àwọn ewu jẹjẹrẹ dín kù dé ìpele ẹni tí kò mu sìgá.

Ọdún 5
Ìkọlù-Ọpọlọ Sí Òdo, Jẹjẹrẹ Ní Ìdajì
Ewu jẹjẹrẹ ẹnu/ọ̀fun/esophagus/àpò-ìtọ̀ dín kù ní ~50%.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Ọdún 10
Jẹjẹrẹ Ẹ̀dọ̀fóró Ní Ìdajì
A ń mú àwọn sẹ́ẹ̀lì aṣáájú-jẹjẹrẹ kúrò; ewu ikú dín kù ní ~50%.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Ọdún 15
Ara Tuntun Pátápátá
Ewu coronary di ẹ̀gbẹ́-ẹ̀gbẹ́ pẹ̀lú ẹni tí kò mu sìgá rí.
Ẹ̀rí tí ó lágbára

Ìyókù ìlà àkókò náà wà nínú áàpù náà

+59 àmì ìlọsíwájú sí i

Gba áàpù náà láti rí ìyókù