Dáwọ́ sìgá dúró: ìlà àkókò ìmúláradá ara rẹ
Àìsàn ìdáwọ́ nikotíìnì ga jù ní nǹkan bí ọjọ́ 3, ó sì ń parẹ́ púpọ̀ láàrin ọ̀sẹ̀ 2–4. Ìgbì ìtara kọ̀ọ̀kan ń kọjá láàrin ìṣẹ́jú 3–20; ìmúláradá ìlù ọkàn ń bẹ̀rẹ̀ ìṣẹ́jú 20 lẹ́yìn sìgá ìkẹyìn rẹ, ní ọjọ́ 1 sì ni carbon monoxide inú ẹ̀jẹ̀ rẹ yóò ti lọ.
Ìṣẹ́jú 20 lẹ́yìn sìgá ìkẹyìn rẹ, ara rẹ ti bẹ̀rẹ̀ sí í tún ara rẹ̀ ṣe. Ìlù ọkàn rẹ balẹ̀, àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ rẹ tú sílẹ̀, láàrin ọjọ́ kan sì ni carbon monoxide tí ó wà nínú ẹ̀jẹ̀ rẹ yóò ti lọ. Ọ̀pọ̀ ènìyàn kì í rí ìlọsíwájú tí ojú kò lè fojú rí yìí — ìdí gan-an nìyí tí ìdáwọ́dúró fi ń rí bí pípàdánù nǹkan dípò ìwòsàn.
Ìlà àkókò tí ó wà nísàlẹ̀ ya àwòrán ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀ nínú ara rẹ láti ìṣẹ́jú 20 àkọ́kọ́ dé ọdún 15 lẹ́yìn ìdáwọ́dúró, gẹ́gẹ́ bí àwọn ìwé ìlera gbogbo ènìyàn (CDC, WHO, US Surgeon General) ṣe sọ. Àmì ìlọsíwájú kọ̀ọ̀kan ní ìpele ẹ̀rí kí o lè mọ bí ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ náà ṣe lágbára tó.
Àìsàn ìdáwọ́dúró ní ojú kan
| Àmì àìsàn | Ó bẹ̀rẹ̀ | Ó ga jù | Ó ń rọ̀ |
|---|---|---|---|
| Ìgbì ìtara | ìṣẹ́jú 30–wákàtí 2 | Ọjọ́ 1–3 | ọ̀sẹ̀ 2–4 |
| Ìbínú àti àìlèsinmi | Ọjọ́ 1 | Ọjọ́ 3 | ọ̀sẹ̀ 2–4 |
| Ojúkòkòrò oúnjẹ pọ̀ sí i | Ọjọ́ 1–2 | Ọ̀sẹ̀ 1–2 | ~Ọ̀sẹ̀ 6 |
| Ìdàrú oorun | Alẹ́ 1 | Ọ̀sẹ̀ 1 | ọ̀sẹ̀ 2–3 |
| Ìkọ́ ìmúláradá | Ọ̀sẹ̀ 1 | Ọ̀sẹ̀ 1–3 | oṣù 1–9 |
Fi gbogbo ìlà àkókò ìdáwọ́dúró 11 wé ara wọn →
Ìlà àkókò ìmúláradá ara rẹ
Ìwẹ̀nùmọ́ Ara
Ìbáradé kíákíá · Ọjọ́ 0–10
Ìwẹ̀nùmọ́ Sẹ́ẹ̀lì àti Ìtura Iṣan-Ẹ̀jẹ̀ Wákàtí 0–4
Ìmúgbóná nicotine ń rẹ̀wẹ̀sì, àwọn iṣan-ẹ̀jẹ̀ sì ń tura.
- Ìṣẹ́jú 20Ìtura Ọkàn àti Iṣan-Ẹ̀jẹ̀
Ipa ìhámọ́ iṣan-ẹ̀jẹ̀ ń parẹ́; ìlù ọkàn àti ìfúnpá padà sí déédéé, ọwọ́ àti ẹsẹ̀ rẹ sì ń gbóná.
Ẹ̀rí tí ó lágbára - Ìṣẹ́jú 30Ìdínkù Adrenaline
Adrenaline bẹ̀rẹ̀ sí í dín kù; ara rẹ ń yí padà sí ipò 'ìsinmi-àti-ìdàrọ̀'.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Wákàtí 1Ìfúnni-Oxygen Sẹ́ẹ̀lì
Carbon monoxide bẹ̀rẹ̀ sí í dín kù; agbára hemoglobin láti gbé oxygen ń pọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Wákàtí 2Ìmúṣiṣẹ́ Kídìnrín àti Ẹ̀dọ̀
Ìdajì-ayé nicotine jẹ́ nǹkan bí wákàtí 2; iye tó wà nínú ẹ̀jẹ̀ rẹ dín kù ní nǹkan bí 50%.
Ẹ̀rí tí ó lágbára - Wákàtí 4Ìdọ́gba Hormone Ìdààmú
Cortisol àti ACTH ń yípadà; ara rẹ ń kọ́ láti kọ́ kẹ́mísítírì tirẹ̀.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu
Ìfúnni-Oxygen àti Ìdínkù Ẹrù Ọkàn Wákàtí 8–12
A ń mú àwọn gáàsì olóró kúrò, ọkàn sì ń tura.
- Wákàtí 8Ìkún Oxygen Ń Pọ̀ Sí I
Carbon monoxide dín kù ní ìdajì; mitochondria rẹ ń ṣe ATP púpọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó lágbára - Wákàtí 12Ìtura Iṣan Ọkàn
Carbon monoxide dín kù dé ìpele ẹni tí kò mu sìgá; ẹrù iṣẹ́ ọkàn rẹ ń rọrùn.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Ìyọkúrò Kẹ́mìkà àti Ìjìnnìjìnnì Wákàtí 12–36
Bí nicotine ṣe ń tán, ọpọlọ ń bára dé.
- Wákàtí 16Ìwádìí Metabolic
Ẹ̀dọ̀ ti mú ọ̀pọ̀ nicotine kúrò; àwọn peptide ìfẹ́-oúnjẹ ń yípadà.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Wákàtí 20Ìdínkù Cotinine
Cotinine bẹ̀rẹ̀ sí í dín kù (ìdajì-ayé ~wákàtí 16–20).
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Wákàtí 24Nicotine Ṣíṣiṣẹ́ Òdo
Nicotine ọ̀fẹ́ dín kù dé ìpele tí a kò lè wọ̀n; àwọn cilia bẹ̀rẹ̀ sí í ru.
Ẹ̀rí tí ó lágbára - Wákàtí 30Ìlù Ọkàn Ń Lọ́ra
Ìlù ọkàn ìsinmi rẹ ń rọlẹ̀ sí ààlà ìlera; àárẹ̀ díẹ̀ ṣeéṣe.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Wákàtí 36Ìṣàn Ẹ̀jẹ̀ Ọpọlọ Ń Pọ̀ Sí I
Ìṣàn ẹ̀jẹ̀ sí ọpọlọ ń pọ̀ sí i; ó lè fa orí-fífọ́ ìgbà díẹ̀.
Ìtọ́kasí lásán
Ìjídìde Ìmọ̀lára àti Ìsọjí Iṣan-Ara Wákàtí 36–72
Àwọn ìmọ̀lára ń jí, ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ sì ń dé orí rẹ̀.
- Wákàtí 42Ìmúpadà Oorun REM
Bí acetylcholine ṣe ń dọ́gba, REM ń gùn; o lè ní àwọn àlá tó ṣe kedere.
Ẹ̀rí tí ó lágbára - Wákàtí 48Ìtọ́wò àti Òórùn
Àwọn olùgbà òórùn àti ìtọ́wò rẹ bẹ̀rẹ̀ sí í sọjí.
Ẹ̀rí tí ó lágbára - Wákàtí 54Ìru Iṣan-Ara Aládàáni
Ìgbì ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ máa ń pẹ́, ní ti ẹ̀dá, ìṣẹ́jú 3–5 lóde.
Ẹ̀rí tí ó lágbára - Wákàtí 60Ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ Ṣúgà
Ṣúgà ẹ̀jẹ̀ dín kù díẹ̀; ìfẹ́ fún nǹkan dídùn ń pọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Wákàtí 66Glutathione Ń Pọ̀ Sí I
Ìdààmú oxidative dín kù; glutathione, antioxidant pàtàkì rẹ, ń pọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Wákàtí 72Orí Kíákíá àti Ìtura Bronchi
Ìyọkúrò dé orí rẹ̀; àwọn bronchiole ń tura, iye afẹ́fẹ́ sì ń pọ̀ sí i.
Ẹ̀rí tí ó lágbára
Àtúnṣe Ara àti Ìsọjí Ẹ̀ran Ọjọ́ 4–10
Ìwòsàn tó lágbára ní ìpele ẹ̀ran.
- Ọjọ́ 4Ìwọ̀n Olùgbà Ń Dín Kù
Ìwọ̀n gíga àwọn olùgbà nicotine (nAChRs) ń dín kù.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Ọjọ́ 5Ìsàn Ẹ̀jẹ̀ Ẹ̀rẹ̀kẹ́ àti Ẹnu
Ìsàn ẹ̀jẹ̀ kékeré ẹ̀rẹ̀kẹ́ padà sí déédéé; agbára-àbò ẹnu ń lágbára sí i.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Ọjọ́ 6Ìlù Ìfun
Ètò iṣan-ara ìfun mú ìlù àdánidá rẹ̀ padà.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Ọjọ́ 7Gbígba Ẹ̀dọ̀fóró
Àwọn cilia tó jí ń gbá tar àti ìtọ́ kúrò (ikọ́ lè pọ̀ sí i).
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Ọjọ́ 8Ìtura Amygdala
Ìdáhùn àṣejù sí àwọn amúnilọ́kànjà (kọfí, ìdààmú) ń dín kù.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Ọjọ́ 9Awọ àti Collagen
Ìṣàn ẹ̀jẹ̀ lábẹ́ awọ ń pọ̀ sí i; a ń ru ìṣẹ̀dá collagen sókè.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu - Ọjọ́ 10Ìsọdọ̀tun Ẹ̀dọ̀fóró Jinlẹ̀
Ìpààrọ̀ gáàsì nínú alveoli ń rọrùn sí i; ẹ̀ran náà ń tún ara rẹ̀ kọ́.
Ẹ̀rí tí ó bọ́gbọ́n mu